Traditie en geneeskunde: Terug naar de oorsprong

De traditionele geneeskunde is intiem verbonden met het volkseigene, verbonden met de morele, sociale en religieuze orde. Het lichaam en de geest van het individu worden niet als een losse entiteit gezien apart van andere mensen, geesten en natuurlijke krachten. In deze visie kan de individuele gezondheid enkel worden bereikt door de morele, emotionele of morele status van zijn of haar gemeenschap te zuiveren. Vandaag de dag is deze traditionele kijk op geneeskunde grotendeels verdrongen door de moderne visie. Waar de traditionele geneeskunde probeert het evenwicht tussen het lichamelijke en spirituele te herstellen, wordt in de moderne geneeskunde ziekte genezen met specifieke geneesmiddelen waarvan het fysieke effect tegenovergesteld aan de ziekte staat. De mens wordt niet langer in de context van zijn leefomgeving en gemeenschap gezien, maar als een complexe machine waarbij lichaam en geest als twee geheel verschillende zaken worden beschouwd.

In de traditionele gemeenschap stonden de familie en de sibbe-genoten (volksgenoten) centraal. Deze gemeenschappen kenden een relatief lage bevolkingsdichtheid en een mobiel bestaan. De antieke jager-verzamelaars waren over het algemeen fysiek en mentaal relatief gezond. Hierdoor kwamen virale infecties en chronische aandoeningen slechts op zeer beperkte schaal voor. De meeste sterfte kwam door giftige organismen, wilde dieren, trauma’s en gevechten. Voor de meest voorkomende problemen beriepen zij zich veelal op plantaardige remedies. Als gevolg van de ecologische en culturele veranderingen die gepaard gingen met de opkomst van de landbouwmaatschappij, werd de variëteit aan plantaardige geneesmiddelen aanzienlijk complexer. Door de hogere bevolkingsdichtheid konden virussen en bacteriën zich sneller verspreiden en deden zich steeds opnieuw infecties voor. Dit leidde tot een verdere ontwikkeling van de traditionele geneeskunde, die zich toe legde op deze nieuwe ziekten die met de landbouwmaatschappij gepaard gingen.

Het was echter pas tijdens de Industriële Revolutie dat er een explosie van ernstige infectieziekten uitbrak. De verstedelijking en snelle bevolkingstoename leidden tot uitbraken van tuberculose, difterie, pokken, tyfus en vele andere ziekten. Hoewel de daling van het sterftecijfer aan het einde van de 19de eeuw tegenwoordig vaak wordt toegeschreven aan de opkomst van de moderne geneeskunde, is het waarschijnlijker dat dit grotendeels te danken was aan de verbeteringen op het gebied van sanitaire voorzieningen, dieet en algemeen levenspeil dan vaccinatie en andere medische ontwikkelingen. De arme arbeiders en boeren waren immers niet in staat om een dokter of nieuwe medicijnen te betalen en maakten ook toen nog meestal gebruik van de traditionele geneeskunde met haar plantaardige remedies. Vandaag de dag zijn ziektes als kanker, hart en vaatziekten, veroorzaakt door een industriële omgeving (door bv synthetische chemicaliën, vervuiling en overconsumptie) de voornaamste doodsoorzaken onder de bevolking. Ondanks dat zich een dure en hoogwaardige biomedische industrie ontwikkeld heeft, zijn deze ziekten een direct gevolg van het hedendaagse leven en vormen zij een grote bedreiging voor de mens.

Moderne geneeskunde is dus relatief nieuw en hangt nauw samen met de ontwikkelingen als gevolg van de Industriële Revolutie. In het oude Griekenland ontwikkelden Aristoteles en Hippocrates een theorie over de primaire kwaliteiten van het lichaam en het evenwicht van de lichaamsvochten. Deze theorie was voor meer dan 1500 jaar bepalend voor de Westerse geneeskunde. Pas met de opkomst van de synthetische geneesmiddelen tijdens de Industriële Revolutie, nam de frictie tussen de medische botanie en academische geneeskunde toe en ontwikkelde zich de moderne geneeskunde van vandaag de dag. De concepten van de traditionele geneeskunde worden vandaag de dag door de academische geneeskunde beschouwd als een dichotomie tussen het magisch-religieuze en rationele. Deze categorische abstracties, die te herleiden zijn naar het moderne Westerse liberale gedachtegoed, zijn echter ver verwijderd van het traditionele wereldbeeld van de oude Europese volkeren. In de traditionele wereld was religie en geneeskunde sterk verweven met alle andere aspecten van de volkscultuur. De scheiding van de wereld op het gebied van het mystieke en het rationele is dan ook een vooringenomen zienswijze van de realiteit die grotendeels ideologisch bepaald is.

Bij de Germaanse volkeren werden planten niet enkel gebruikt om ziekten mee te genezen, maar zij maakten ook door het gebruik in legendes en folklore een belangrijk deel uit van het culturele welzijn en de samenhang van het volk. Symbolische planten belichamen de eenheid van al het leven en brengen deze tot uitdrukking. In het wereldbeeld van de Germanen stond de Yggdrasil – de kosmische wereldboom – centraal. Yggdrasil vertegenwoordigde het universum als een groenblijvende boom glinsterend in de dauw. De takken ervan reikten over hemel en aarde en onder de drie wortels bevond zich de Helle, het koude land van martelingen, het koude land van de vorstreuzen en het rijk der mensen. Voor de Germanen vormden de heilige bossen dan ook het centrum van al het religieuze en politieke leven. In de traditionele geneeskunde is de kennis en wijsheid via legendes en folklore van onze verre voorouders overgebracht naar deze tijd. Deze oude tradities en rituelen zijn diep in onze volkscultuur verankerd. Met de introductie van het christendom en de kerstening die erop volgde zijn deze blijven bestaan en zij spelen tot op de dag van vandaag een bescheiden rol in onze hedendaagse feesten en gebruiken.

Nu de bezorgdheid om het milieu toeneemt en er een nieuwe trend ontstaat waarin een ‘groene’ levensstijl aangehangen wordt, is er een nieuwe waardering ontstaan voor de traditionele geneeskunde. Echter de moderne maatschappij met haar oppervlakkige hedonisme wordt geteisterd door misbruik van allerlei plantaardige genotsmiddelen; koffie, , marihuana, cocaïne, heroïne, alcohol en tabak. Waar deze in de traditionele gemeenschap uitsluitend binnen een rituele context werden gebruikt, zijn deze weggerukt uit hun volksculturele context en een ware vloek gebleken in de snelle, rusteloze, consumptiegerichte moderne wereld van vandaag de dag. Enkel door een terugkeer naar onze volksculturele oorsprong en een algeheel herstel van de geloofsovertuigingen van onze verre voorouders, kunnen wij de traditionele geneeskunde weer leren begrijpen en gebruiken om ons leven en dat van onze gemeenschap te verrijken. In een wereld die gekenmerkt wordt door de grootse ecologische ramp van de menselijke geschiedenis en de mens verder dan ooit van haar wortels verwijderd is, is dit wellicht onze enige redding.

 

Keltische_knoop

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s