Soja, een wonderbaarlijke boon

De afgelopen twintig jaar heeft het gebruik van soja een enorme opmars gemaakt in Europa. Alom verschijnen er publicaties over de gunstige effecten die het gebruik van soja op je gezondheid zou hebben. Soja werd binnen afzienbare tijd ook neergezet als de gedoodverfde vleesvervanger en door het gebruiken van soja zou je zelfs milieubewust bezig zijn.

 

Een ideaal product, het perfecte eiwit, soja een wonderlijke boon?

De sojaboon komt oorspronkelijk uit de oriënt. Het wordt daar al duizenden jaren gebruikt, de vroegste datering stamt uit het jaar 2838 voor Christus. In campagnes, om de sojaboon aan populariteit te laten winnen, wordt dit detail steeds aangehaald om de mensen wijs te maken dat de boon dus al duizenden jaren wordt verbouwd en gegeten. Niets is minder waar! Sojabonen werden tot circa dertig jaar geleden in de ruwe vorm nog als oneetbaar beschouwd zelfs in Azië waar de boon toch vandaan komt. Sojaplanten werden in China juist gebruikt om het land te bemesten. Soja is in ruwe vorm namelijk niet eetbaar maar juist zeer giftig. Het moet eerst uitgebreid bewerkt worden door middel van een industrieel proces, alvorens dat de boon als eetbaar beschouwd kan worden.

Dit neemt niet weg dat soja al wel geruime tijd wordt gegeten in Azië. Alleen is dit wel de gefermenteerde vorm. Deze gefermenteerde vorm is eerst uitgebreid bewerkt alvorens dat er tot daadwerkelijke consumptie kan over gegaan worden. In Azië is het ook meer gebruikelijk om soja naast vlees of vis te eten, niet als vervanging voor vlees zoals dat in de westerse wereld wel gedaan wordt. Zoals wij hier in Europa soja gebruiken en eten is niet zoals het gebruikelijk is in Azië.

In Europa wordt soja hoofdzakelijk gebruikt voor veevoer en olie. Vanwege de explosieve vraag naar vlees en de daardoor enorme expansie van de bio-industrie wordt er steeds meer soja geïmporteerd. Dit is ondertussen op jaarbasis al zo’n 39.000.000 ton soja! Nederland is na China de grootste importeur van soja ter wereld. Circa 90% van de Nederlandse invoer van soja wordt gebruikt voor veevoer. De overige 10% wordt voornamelijk verwerkt tot olie.

Je vindt soja of soja extracten terug in allerlei producten. In levensmiddelen zoals chocolade, deegwaren, margarine, sauzen, vitamineproducten en ga zo maar door. Daarnaast wordt soja ook nog eens gebruikt in allerlei industriële producten zoals lijm, verf, cosmetica, brandblusmiddelen, drukinkt enzovoorts.

Nu is het voor ons de consument niet altijd zichtbaar dat er soja in een product verwerkt zit. Dit omdat de soja olie valt onder de noemer plantaardige vetten en oliën, en bepaalde soja extracten onder de E nummers. Je krijgt dus veel meer soja binnen dan dat je in eerste instantie zou denken.

 

Maar is soja nu echt zo goed voor je als dat men ons wil laten geloven?

Soja wordt geassocieerd met vele gezondheidsclaims. Zo zou het preventief werken tegen hart en vaatziektes, het zou de kans op kanker verlagen, het bevat geweldige eiwitten, het zou vet en cholesterol vrij zijn, het zou bij mannen de kans op kaalheid verminderen, als vleesvervanger zou het ook nog eens minder milieubelastend zijn en ga zo nog maar even door.

Internationale adviesorganen en voeding- en geneesmiddelenautoriteiten zijn al jaren lyrisch over soja, promoten het gebruik alom en schrijven het allerlei positieve effecten op de gezondheid toe.

Nu is het ook wel zo dat er bepaalde nutriënten in soja zitten. Soja olie bijvoorbeeld zorgt voor essentiële vetzuren, eiwitten en de acht essentiële aminozuren. Essentieel wil zeggen dat het menselijk lichaam die voedingsstoffen nodig heeft maar ze zelf niet aan kan maken.
Soja bevat echter ook veel stoffen die juist een negatief effect op onze gezondheid hebben. Een van deze zogenaamde antinutriënten blokkeert de werking van trypsine, een stof die nodig is voor de opname van eiwitten. Ook bevat soja de stof lectine, deze stof maakt het voor de darmen moeilijker om belangrijke bouwstoffen zoals vitamine A, D, E en B12 uit onze voeding op te kunnen nemen. Sojabonen bevatten ook grote hoeveelheden fytaatzuur, deze stof remt de opname van calcium, magnesium, koper, ijzer en zink. Soja bevat ook nog eens hoge waarden aluminium, wat een snellere veroudering van de hersenen tot gevolg kan hebben. Haemagglutinine is een stof dat in sommige bonen voorkomt maar vooral in soja, dit is een stof die rode bloedcellen kan doen samenrollen, zodat deze minder zuurstof kunnen transporteren naar de organen en weefsels in ons lichaam. Er zitten ook nog grote hoeveelheden fyto-oestrogenen in soja verschillende studies zijn niet eenduidig over het effect van deze hoeveelheden hormonen op ons lichaam.

Nu is dit ook gelijk een van de problemen, verschillende studies wijzen steeds andere dingen uit. Doch is het wel zo dat soja in gefermenteerde vorm, tempé en miso, minder schadelijke stoffen voor je lichaam bevat dan in ongefermenteerde vorm, sojamelk en tofu.
Het argument dat soja minder milieubelastend zou zijn is ook snel onderuit te halen. Vanwege de explosieve vraag naar soja moet er steeds meer soja geproduceerd worden. Om deze productiegroei mogelijk te maken worden miljoenen hectares regenwoud en savanne gekapt. Tussen 2003 en 2005 werd al 70.000 km2 van het Braziliaanse amazonewoud ontbost. Geschat wordt dat als de uitbreiding van de sojateelt zo doorgaat tegen 2020 bijna 22.000.000 hectare savanne en tropisch bos in Brazilië, Bolivia, Paraguay en Argentinië verdwenen zal zijn. En dit noemt men dan minder milieubelastend? En dan moet het nog vervoerd worden naar de importerende landen.

De groei van de sojaproductie in Argentinië, Brazilië, Bolivia en Paraguay wordt extra gestimuleerd door het IMF en de Wereldbank. Deze landen hebben geld geleend van deze organisaties en worden nu de neoliberale vrijhandel opgedrongen om maar hun schulden terug te kunnen betalen.

De sojaboon is ook vaak in opspraak vanwege genetische modificatie. Genetisch gemodificeerde soja is bijvoorbeeld Roundup Ready soja, deze soja is dusdanig gemodificeerd dat het bestand is gemaakt tegen het onkruidbestrijdingsmiddel Roundup. Roundup is een bestrijdingsmiddel dat al het levende in de besproeide gedeeltes laat afsterven, zonder dat de teelt van de soja hierdoor in gevaar komt. Het bedrijf dat Roundup op de markt brengt, Monsanto, beweert dat omdat er hierdoor alleen Roundup gebruikt hoeft te worden dat er dus minder pesticiden nodig zijn. De praktijk heeft echter al uitgewezen dat door het gebruik van Roundup juist veel meer pesticiden gebruikt moeten worden. Het gevaar hiervan is dat onkruiden juist snel resistent zullen worden voor het product Roundup, wat juist zal leiden tot het gebruik van nog meer en nog krachtigere bestrijdingsmiddelen. Er wordt beweerd dat deze middelen geen negatieve gevolgen hebben voor onze gezondheid, maar een stof die alle planten en insecten laat afsterven in de nabije omgeving, zou dit dan echt geen effect op onze gezondheid hebben?

Boeren die soja verbouwen worden ook steeds afhankelijker gemaakt van 1 multinational, Monsanto, omdat ze jaarlijks zowel het zaad als het bestrijdingsmiddel bij dit bedrijf moeten kopen. Het Amerikaanse bedrijf Monsanto, ’s werelds grootste landbouw en technologie multinational, is verantwoordelijk voor de productie van 90% van de genetisch gemanipuleerde gewassen in de wereld. Doordat Monsanto een patent heeft op deze genetisch gemanipuleerde gewassen zijn de boeren verplicht zich aan de regels van Monsanto te houden. Ieder jaar opnieuw moeten ze duur zaad bij Monsanto kopen. Als door kruisbestuiving genetisch gemanipuleerde gewassen op de grond van andere boeren terecht komt, zonder dat zij hierom gevraagd hebben of dit willen, moeten deze boeren ook betalen aan Monsanto. Doen ze dit niet dan worden zij aangeklaagd. Als Monsanto vermoedt dat boeren met wie ze een contract hebben afgesloten dit contract schenden worden ze aangeklaagd.

In het Witte Huis laat Monsanto zijn invloed gelden door intens lobbywerk. De voormalig advocaat van Monsanto stapte over naar de FDA, de Amerikaanse instantie die gaat over de voedselveiligheid. Onmiddellijk werden er een heleboel belangrijke beslissingen genomen om transgene voedingsmiddelen en planten toe te laten. Toen dat geregeld was ging de jurist gewoon weer bij Monsanto aan de slag.

Monsanto vergroot zijn monopolie op de sojamarkt ieder jaar weer. Doordat 1 multinational zo’n groot gedeelte van de markt in handen heeft, krijgt een select groepje mensen steeds meer geld en geld betekent macht. Organisaties als de EFSA eten uit de hand van deze groep mensen en zal ook steeds positieve adviezen geven over het gebruik en de import van genetisch gemodificeerde gewassen ook al is het niet bewezen dat deze producten inderdaad in orde zijn.

Het vreemde is dat Europa het helemaal niet nodig heeft om zoveel soja te importeren. Het is heel goed mogelijk om veevoer in Europa te produceren. Erwten, klaver en lupine bevatten namelijk ook de noodzakelijke eiwitten. Er bestaat ook nog eens een graanoverschot van 20.000.000 ton dat nu uit de EU wordt geëxporteerd, maar dat ook als veevoer gebruikt zou kunnen worden. Het landbouw Economisch Instituut heeft berekend dat Dieren nodig voor de huidige Europese vlees- en melkproductie kunnen worden gevoed zonder dat er daarvoor veevoer hoeft geïmporteerd te worden. Het probleem hiervan is dat het duurder is en de grote bedrijven die de markt in handen hebben willen natuurlijk wel zoveel mogelijk winst maken.

De landen die worden uitgebuit voor de sojateelt worden steeds armer. Hun land steeds meer aangetast en vervuild door de sojateelt en het extensieve gebruik van bestrijdingsmiddelen. Wij Nederlanders worden voorgelogen dat soja goed zou zijn voor onze gezondheid en dat we door het gebruik van soja juist milieubewust bezig zijn. Er wordt ons verteld dat genetische modificatie niks bijzonders is en niks is om “bang” voor te zijn. Dit alles zodat bedrijven zoals Monsanto en bepaalde andere mogendheden steeds rijker kunnen worden.

De sojaboon is inderdaad een wonderlijke boon te noemen.

 

Keltische_knoop

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s